Skip to content
-
Subscribe to our newsletter & never miss our best posts. Subscribe Now!
Trunggiaiclip

Báo Trunggiaiclip - Báo tiếng Việt nhiều người xem nhất

Trunggiaiclip

Báo Trunggiaiclip - Báo tiếng Việt nhiều người xem nhất

  • Thể thao
  • kinh doanh
  • Du lịch & Di sản văn hóa
  • giải trí
  • Thể thao
  • kinh doanh
  • Du lịch & Di sản văn hóa
  • giải trí
Close

Search

  • https://www.facebook.com/
  • https://twitter.com/
  • https://t.me/
  • https://www.instagram.com/
  • https://youtube.com/
Subscribe
Du lịch & Di sản văn hóagiải tríkinh doanhKinh tế - Quản trị doanh nghiệp gia đìnhThể thao

Thập kỷ chuyển giao của kinh tế Việt: Khi hàng vạn doanh nghiệp gia đình đối mặt bài toán kế nghiệp

By trunggiaiclip
2026年11月4日 8 Min Read
0

Làn sóng chuyển giao quyền lực tập trung – thách thức chưa từng có

Năm 2023, một báo cáo của PwC về doanh nghiệp gia đình Việt Nam để lại ấn tượng sâu sắc với con số: 64% chủ doanh nghiệp thừa nhận xung đột giữa các thế hệ thường xuyên xảy ra trong gia đình. Một khảo sát khác của cùng đơn vị về thế hệ kế nghiệp cũng cho thấy, 42% người kế cận ở Việt Nam gặp khó khăn khi thể hiện thế mạnh của bản thân, cao hơn nhiều so với mức 29% ở châu Á và 30% trên toàn cầu. Điều này đặt Việt Nam vào nhóm quốc gia có khoảng cách tư duy giữa người sáng lập và người kế nhiệm rộng nhất khu vực.

Thực tế này cũng trùng khớp với quan sát trong công việc tư vấn thương hiệu cho nhiều tập đoàn tư nhân lớn: bài toán khó nhất không phải sản phẩm, thị trường hay cạnh tranh, mà là ai sẽ tiếp tục cầm lái sau người sáng lập, và người đó có được toàn hệ thống tin tưởng hay không. Tài sản của phần lớn gia đình giàu Việt Nam không nằm trong danh mục đầu tư đa dạng, mà gần như toàn bộ gắn liền với doanh nghiệp họ đang điều hành. Với họ, chuyển giao quyền quản lý công ty và chuyển giao gia sản là một vấn đề đồng bộ; nếu khâu chuyển giao thất bại, cả hai đều có thể tan vỡ.

Có thể gọi mười năm tới là “thập kỷ chuyển giao” của kinh tế Việt Nam. Lý do nằm ở lịch sử phát triển: gần như toàn bộ khu vực tư nhân Việt lớn lên trong một khung thời gian rất hẹp, từ Đổi Mới 1986, qua Luật Công ty 1990 đến Luật Doanh nghiệp 1999. Những người sáng lập khởi nghiệp ở độ tuổi 25 đến 40, đến nay đã bước vào độ tuổi 60-75. Khác với Nhật Bản hay châu Âu – nơi các cuộc chuyển giao quyền lực trải đều qua nhiều thập kỷ – Việt Nam sẽ chứng kiến hàng chục nghìn cuộc trao quyền thế hệ thứ nhất dồn dập trong cùng một giai đoạn.

Khu vực tư nhân hiện đang đóng góp khoảng một nửa GDP, hơn 30% tổng thu ngân sách và tạo ra 82% việc làm cả nước. Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân đặt mục tiêu đến năm 2030 có hai triệu doanh nghiệp và ít nhất 20 doanh nghiệp lớn tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu. Mọi mục tiêu này khó thành hiện thực nếu lớp doanh nghiệp tích lũy được 20-30 năm bị đứt gãy ngay tại khâu trao tay thế hệ.

Hai kịch bản đáng lo khi thiếu người kế nghiệp xứng đáng

Khi một doanh nghiệp không tìm được người kế cận phù hợp, thường chỉ đi theo hai hướng. Thứ nhất là bán dần doanh nghiệp cho đối thủ cạnh tranh, các quỹ đầu tư hay nhà đầu tư nước ngoài. Nếu bán vì chiến lược phát triển thì là quyết định sáng suốt; nhưng nếu bán chỉ vì không có ai tiếp quản, giá trị thương hiệu thường bị định giá thấp, quyền tự quyết của thương hiệu Việt mất đi, và cả uy tín, mối quan hệ, văn hóa tích lũy hàng chục năm sẽ chảy khỏi tay người Việt.

Thứ hai là doanh nghiệp teo dần và sụp đổ. Đó là những công ty vẫn có khách hàng, vẫn có lợi nhuận, nhưng dần thu hẹp quy mô hoặc đóng cửa hoàn toàn chỉ vì không ai muốn nhận, hoặc không ai đủ được tin tưởng để đứng đầu.

Thực tế này không chỉ xảy ra ở Việt Nam. Nhật Bản – nước có nhiều doanh nghiệp trăm tuổi nhất thế giới – cũng đang chịu cú sốc kế nghiệp lớn nhất lịch sử. Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp nước này ước tính đến năm 2025 có 2,45 triệu chủ doanh nghiệp vừa và nhỏ bước qua tuổi 70, trong đó 1,27 triệu người chưa có người kế nghiệp, và khoảng 600 nghìn doanh nghiệp trong số đó vẫn đang hoạt động có lãi. Nếu không có can thiệp kịp thời, Nhật có thể mất 6,5 triệu việc làm và 22 nghìn tỷ yen GDP. Một quan chức gọi đây là “kỷ nguyên đóng cửa hàng loạt”, khi nhiều công ty dừng hoạt động không vì thua lỗ, mà vì con cháu không muốn nối nghiệp, và tri thức của người chủ không kịp chuyển giao cho ai.

Đức, với khối doanh nghiệp vừa và nhỏ Mittelstand được cả thế giới ngưỡng mộ, cũng đang rơi vào tình thế tương tự. Khảo sát năm 2025 của ngân hàng phát triển KfW trên hơn 13.000 doanh nghiệp cho thấy, mỗi năm có khoảng 109.000 doanh nghiệp tìm người kế nghiệp, nhưng đến 114.000 doanh nghiệp dự định đóng cửa hẳn. Đây là lần đầu tiên số kế hoạch đóng cửa vượt quá số kế hoạch chuyển giao, và 47% chủ doanh nghiệp thừa nhận trong gia đình không ai muốn tiếp tục công việc.

Gần Việt Nam hơn về văn hóa, giáo sư Joseph Fan của Đại học Trung văn Hong Kong đã theo dõi hơn 200 doanh nghiệp gia đình niêm yết ở Hong Kong, Đài Loan và Singapore qua giai đoạn chuyển giao quyền lực. Kết quả cho thấy giá trị thị trường trung bình của các doanh nghiệp này giảm gần 60% từ 5 năm trước đến 3 năm sau khi người sáng lập trao quyền. Ông so sánh mức độ nghiêm trọng của sự kiện này với phá sản, và chỉ ra điểm đáng sợ nhất: phần lớn giá trị bị mất đi ngay cả trước khi người kế cận chính thức nhậm chức. Thị trường đã định giá sớm sự đứt gãy, bởi phần lớn giá trị của doanh nghiệp gia đình châu Á là tài sản vô hình – nằm ở uy tín, quan hệ và giá trị gắn chặt vào một con người cụ thể.

Ba bằng chứng từ ba nền kinh tế khác nhau chỉ ra một quy luật chung: khi thế hệ sáng lập đồng loạt đến tuổi nghỉ hưu, nền kinh tế sẽ mất đi giá trị với quy mô hàng trăm tỷ USD, và nguyên nhân không đến từ thị trường hay công nghệ, mà từ khâu chuyển giao con người.

Hai điểm đặc thù làm bài toán kế nghiệp Việt Nam khó hơn

So với các nước đi trước, Việt Nam còn đối mặt thêm hai khó khăn đặc thù.

Thứ nhất, đây là cuộc chuyển giao quyền lực lần đầu của gần như toàn bộ nền kinh tế tư nhân. Nhật Bản có gia huấn ba trăm năm, cộng đồng Hoa kiều có hiến pháp gia đình, châu Âu có hệ thống luật tín thác trưởng thành. Người sáng lập Việt Nam hôm nay là thế hệ F0 theo đúng nghĩa: rất ít người trong số họ từng trải qua vai trò người kế cận, nên họ không có hình mẫu để học cách trao quyền, cũng như con cái họ không có hình mẫu để học cách nhận trách nhiệm.

Thứ hai, hai thế hệ không chỉ khác nhau về độ tuổi, mà còn khác cả “hệ điều hành tư duy”. Cha mẹ thành công nhờ trực giác kinh doanh, mối quan hệ rộng và sự dám làm dám chịu trong một môi trường pháp lý chưa hoàn thiện. Con cái则 được đào tạo về quy trình, dữ liệu và minh bạch, nhiều người học vấn tốt ở nước ngoài. Thế mạnh của người con thường không được nhìn nhận bằng con mắt kinh nghiệm của người cha, và đây chính là lời giải thích rõ nhất cho con số 42% người kế cận gặp khó khăn thể hiện năng lực.

Ba năm qua, thông qua các cuộc trò chuyện với người sáng lập, người kế nhiệm, luật sư thừa kế, chuyên gia family office và nhà nghiên cứu văn hóa, một chuyên gia lâu năm có nhận xét: mức độ tự nhận thức hay tự mãn của một người kế cận không phụ thuộc vào tiền bạc, trường học hay cách nuôi dạy, mà phụ thuộc vào việc họ có được rèn luyện qua các cuộc khủng hoảng thực tế hay không. Thực tế là phần lớn gia đình giàu Việt Nam hiện đang thực hiện chuyển giao dựa trên niềm tin và thỏa thuận miệng, chưa có di chúc doanh nghiệp, thỏa thuận cổ đông hay hiến pháp gia đình chính thức. Khi người sáng lập còn khỏe mạnh, mọi thứ vận hành trơn tru nhờ uy tín của một người. Nhưng khi người đó yếu đi, khoảng trống pháp lý sẽ dễ dàng biến tình thân thành tranh chấp tài sản.

Bài học kế nghiệp bền vững và con đường đi của Việt Nam

Các gia tộc tồn tại qua nhiều thế hệ ở Nhật, Hong Kong, Thụy Điển hay Philippines đều có bốn điểm chung. Thứ nhất, họ bắt đầu chuẩn bị kế nghiệp rất sớm, tính bằng thập kỷ chứ không phải vài năm. Thứ hai, họ chuyển giao cái vô hình trước cái hữu hình: giá trị cốt lõi, tri thức ngầm, mạng lưới quan hệ được chuyển giao trước khi bàn giao tài sản và cổ phần. Thứ ba, họ viết ra các giao thước, quy tắc gia đình khi còn hòa thuận, chứ không đợi đến lúc xảy ra tranh chấp. Và thứ tư, người kế cận của họ được công nhận bởi cả gia đình, tổ chức lẫn xã hội, nhờ năng lực đã được chứng minh ở những vị trí có thể thất bại.

Thực ra Việt Nam cũng không thiếu truyền thống về kế thừa quyền lực một cách bài bản. Nhà Trần từ thế kỷ 13 đã áp dụng mô hình Thái Thượng Hoàng rất thành công: vua cha chủ động nhường ngôi khi còn khỏe mạnh, lùi về vị trí cố vấn, để người kế vị được rèn luyện trong quyền lực thực tế mà vẫn có người đỡ đầu khi vấp phải khó khăn. Chỉ là truyền thống ấy chưa được mang vào vận hành doanh nghiệp hiện đại.

Giải pháp cho bài toán kế nghiệp không nằm ở một chính sách đơn lẻ từ nhà nước. Nó nằm ở việc mỗi gia đình kinh doanh coi chuyển giao quyền lực là một dự án có thời hạn rõ ràng, bắt đầu từ hôm nay chứ không phải khi có biến cố xảy ra. Nó nằm ở việc người sáng lập dám trao quyền khi còn khỏe mạnh, và dám đặt ra quy tắc rõ ràng khi còn hòa thuận với con cái. Nó cũng nằm ở việc người kế cận hiểu rằng danh nghĩa và sự tôn trọng không đi kèm tự động với huyết thống hay chức danh, mà phải được xây dựng bằng năng lực thực tế và lòng biết ơn với những gì người đi trước để lại.

Thế hệ sáng lập đã hoàn thành phần việc khó nhất của thời kỳ Đổi Mới: tạo ra thứ giá trị để chuyển giao. Phần còn lại – tiếp quản mà không làm mất đi, thậm chí phát triển lớn mạnh hơn – là trách nhiệm của thế hệ kế cận. Các nước đi trước đã cho thấy cái giá phải trả khi phần việc này thất bại. Việt Nam có một lợi thế duy nhất: vẫn còn thời gian để chuẩn bị. Nhưng thập kỷ chuyển giao đã chính thức bắt đầu, và khoảng thời gian đó không hề nhiều.

 

Tags:

business transition strategycorporate governanceentrepreneurship Vietnamfamily enterprise legacygenerational business successionintergenerational conflictprivate sector VietnamVietnam family businesswealth inheritance
Author

trunggiaiclip

Follow Me
Other Articles
Previous

Nguyễn Hùng trình diễn hit “Gói con tim làm quà” tại buổi công chiếu phim “Bò sữa bay”

Next

Gia Lai thống nhất phương án gọt hạ mái núi Một ở Quy Nhơn, ưu tiên di dời khẩn cấp hộ dân nguy cơ cao

No Comment! Be the first one.

Để lại một bình luận Hủy

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

近期文章

  • Hanoi 2026: lịch trình 48 giờ và chi phí thực tế
  • Chỉnh clip Trung Quốc cho thị trường Việt Nam: quy trình thực chiến 2026
  • Nhập khẩu hàng từ Australia 2026: quy trình và thuế thực tế
  • Cold wave 2026: cách đọc bản tin và chuẩn bị trong 72 giờ
  • Nghĩa vụ quân sự 2026: điều kiện, thời hạn và các bước chuẩn bị
Copyright 2026 — Trunggiaiclip. All rights reserved. Blogsy WordPress Theme