Gia Lai thống nhất phương án gọt hạ mái núi Một ở Quy Nhơn, ưu tiên di dời khẩn cấp hộ dân nguy cơ cao
Phương án tổng thể: không san bằng toàn bộ, chỉ điều chỉnh ổn định phần mái núi
Ngày 5/11, UBND tỉnh Gia Lai chính thức thống nhất định hướng quy hoạch và danh mục dự án đầu tư tại phường Quy Nhơn, trong đó trọng tâm là giải pháp cải tạo, xử lý sạt lở khu vực núi Một theo hướng tổng thể, thay vì tiếp cận cục bộ như trước đây.
Khu vực dự án có diện tích khoảng 35.400 m2, hiện có khoảng 228 hộ dân sinh sống với tổng diện tích đất ở gần 13.300 m2. Trước mắt, tỉnh yêu cầu các đơn vị liên quan ngay lập tức khoanh vùng nguy hiểm, di dời khẩn cấp khoảng 87 hộ dân ở khu vực có nguy cơ sạt lở cao đến nơi an toàn, không chờ đợi hoàn thành thủ tục phê duyệt dự án hay lựa chọn nhà đầu tư.
Đối với người dân phải di dời, tỉnh dự kiến áp dụng nhiều hình thức hỗ trợ linh hoạt tùy điều kiện từng hộ: giao đất tái định cư, bố trí nhà ở xã hội, chung cư hoặc hỗ trợ tiền mặt để người dân tự giải quyết chỗ ở. Hiện quỹ đất tái định cư sơ bộ đã chuẩn bị khoảng 224 lô, đang tiếp tục rà soát và hoàn thiện thủ tục.
Lộ trình triển khai và quy hoạch sử dụng đất sau chỉnh trang
Ngoài việc xử lý ổn định mái núi, phương án tổng thể còn tính toán đồng bộ các nội dung như di chuyển dân cư, vận chuyển đất đá đào bới và xây dựng hệ thống hạ tầng kỹ thuật. Phần đất sau khi được chỉnh trang ổn định sẽ được nghiên cứu bố trí đa chức năng: khu nhà ở, chung cư thương mại, nhà ở xã hội, công viên và các công trình công cộng phục vụ cộng đồng.
Đặc biệt, do trên đỉnh núi có các công trình quốc phòng, các đơn vị chuyên môn phải làm rõ phạm vi bảo vệ an toàn trước khi xác định diện tích đất có thể khai thác sử dụng. Theo lộ trình dự kiến, công tác khảo sát địa chất và di dời khẩn cấp sẽ bắt đầu triển khai trong quý 4 năm nay; phương án quy hoạch tổng thể sẽ được hoàn thành vào năm 2027, và toàn bộ dự án dự kiến thực hiện trong giai đoạn 2027-2029.
Nguồn gốc rủi ro: địa hình đặc điểm và lịch sử sạt lở lặp lại
Núi Một nằm ven sông Hà Thanh, chạy dọc đường Hoa Lư từ khu vực Cầu Đôi đến cầu Chữ Y, với diện tích gần 7 ha và độ cao trên 40 m. Địa hình sườn núi dốc, lớp đất đá phong hóa mạnh là nguyên nhân chính khiến khu vực này thường xuyên xảy ra hiện tượng sạt lở vào mùa mưa. Đặc biệt, cơn bão số 13 và đợt mưa lũ cuối năm 2025 đã gây ra nhiều vị trí sạt lở nghiêm trọng, đất đá tràn xuống khu dân cư bên dưới, đe dọa trực tiếp an toàn tính mạng và tài sản của người dân.
Trước đó, UBND phường Quy Nhơn từng đề xuất phương án san phẳng hoàn toàn núi Một để xử lý gốc rễ sạt lở, đồng thời di dời dân cư và tạo quỹ đất phát triển đô thị, với kinh phí ước tính khoảng 500 tỷ đồng. Theo đề xuất này, việc san hạ núi sẽ tạo ra khoảng một triệu m3 đất đá, và nguồn thu từ đấu giá quỹ đất sau khi hoàn thành được ước tính khoảng 850 tỷ đồng.
Ý kiến chuyên gia: hạn chế san bằng, đề xuất giữ núi làm công viên rừng đô thị
Trước đề xuất san phẳng núi Một, GS.TS Đỗ Minh Đức, Phó chủ tịch Hội đồng Khoa học Viện Địa công nghệ và Môi trường (Tổng hội Địa chất Việt Nam), đã đưa ra quan điểm không nên san bằng hoàn toàn ngọn núi chỉ để lấy đất phát triển đô thị.
Theo phân tích của chuyên gia, kết quả khảo sát năm 2023 cho thấy nguy cơ sạt lở chủ yếu tập trung ở chân núi, những đoạn sườn bị cắt để xây nhà và các khe tụ nước. Do đó, cần thực hiện khảo sát địa chất, địa hình chi tiết để cập nhật chính xác mức độ nguy hiểm trước khi đưa ra giải pháp cuối cùng. Ông cũng cảnh báo, quá trình đào hạ núi toàn bộ có thể phát sinh thêm sạt lở trong giai đoạn thi công, cùng với bụi, tiếng ồn và rung chấn kéo dài 3-5 năm, đồng thời làm mất vĩnh viễn mảng xanh và cảnh quan tự nhiên đặc trưng của địa phương.
Thay vào đó, chuyên gia đề xuất di dời các hộ dân trong vùng nguy hiểm, giữ lại khối núi để cải tạo thành công viên rừng đô thị, kết hợp xây dựng hệ thống thoát nước, công trình gia cố địa chất và đường dạo bộ. Theo đánh giá, phương án này vừa có thể giảm thiểu nguy cơ sạt lở, vừa tạo ra không gian xanh công cộng, giữ được đặc điểm cảnh quan của Quy Nhơn, miễn là được khảo sát và xử lý đúng kỹ thuật.