Eo biển Hormuz “tắt đèn”: Iran tuyên bố tuyến hàng hải trái phép đã bị vô hiệu hóa hoàn toàn
Nội dung bài viết
Căng thẳng tại eo biển Hormuz – “nút cổ chai” năng lượng quan trọng nhất hành tinh – bước sang chương mới đầy nguy hiểm khi Tehran tuyên bố đã hoàn toàn切断 khả năng hoạt động của các tuyến vận tải biển mà họ coi là bất hợp pháp.
“Màn đêm” bao trùm tuyến đường phía nam Hormuz
Quan chức hải quân thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) hôm 9/11 khẳng định với đài truyền hình nhà nước IRIB rằng toàn bộ hoạt động lưu thông trái phép qua phía nam eo biển đã chấm dứt hoàn toàn. Nguyên nhân được cho là hệ thống hỗ trợ định vị do “đối phương” triển khai trên các bãi đá ngầm trong khu vực đã bị phá hủy, khiến không một tàu nào có thể xác định phương hướng và di chuyển ban đêm trên lộ trình này.
Đáng chú ý, vị quan chức từ chối tiết lộ ai đứng sau chiến dịch phá hủy, thời điểm diễn ra cũng như phương tiện được sử dụng.
Tiếng nổ tại Qeshm: Tấn công hay diễn tập?
Cùng ngày, hãng thông tấn Tasnim đưa tin các loại vũ khí của Mỹ đã đánh trúng đảo Qeshm – vị trí chiến lược nằm ngay phía bắc lối vào Hormuz. Người dân tại Bandar Abbas và Bandar Sirik xác nhận nghe thấy nhiều tiếng nổ lớn. Tuy nhiên, Tasnim lập tức hạ nhiệt bằng cách mô tả âm thanh này chỉ là “hoạt động duy trì an ninh và thực thi chủ quyền hàng hải”, không phải đòn tập kích từ bên ngoài.
Cách giải thích nửa vời này làm dấy lên nghi vấn về mức độ thực sự của cuộc đối đầu quân sự tại khu vực.
Ba tàu dầu “mù” giữa biển đêm
Trước đó một ngày, IRGC công bố vụ việc khiến giới phân tích chú ý: ba tàu dầu đi qua Hormuz theo tuyến đường bị Iran cấm đã hứng chịu “các vụ nổ và đám cháy nghiêm trọng”. Lực lượng này giải thích rằng hệ thống định vị và nhận diện tự động (AIS) trên các con tàu đã bị vô hiệu hóa do “hành động của quân đội Mỹ”, khiến chúng mất phương hướng và rơi vào bẫy.
IRGC nhấn mạnh Tehran đã nhiều lần phát thông báo quy định giao thông hàng hải tại Hormuz, đồng thời cảnh báo rõ ràng: bất kỳ phương tiện nào phớt lờ và câu kết với Washington sử dụng tuyến đường không được phép sẽ phải “gánh chịu hậu quả”.
Navig8 Messi – “nạn nhân quen mặt”
Tài khoản tình báo nguồn mở EGYOSINT trên nền tảng X tiết lộ một trong ba con tàu gặp nạn là Navig8 Messi, thuộc sở hữu của doanh nghiệp vận tải đóng tại UAE. Đây không phải lần đầu tiên tàu này trở thành mục tiêu: hồi tháng 8, nó từng bị Iran tấn công khi cố vượt qua eo biển.
Bộ tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) – cơ quan chỉ huy toàn bộ hoạt động quân sự Washington tại Trung Đông – tính đến thời điểm bài viết được công bố vẫn giữ im lặng.
Bối cảnh đối đầu kéo dài 8 tháng
Xung đột giữa Iran và Mỹ bùng phát từ cuối tháng 2 năm nay, biến Hormuz thành sân khấu của cuộc chiến kiểm soát dòng chảy năng lượng toàn cầu. Tehran áp đặt quy chế nghiêm ngặt, buộc tàu thuyền phải đi theo hành lang do nước này chỉ định.
Đáp lại, Hải quân Mỹ thiết lập lệnh phong tỏa cảng biển Iran và hộ tống tàu dầu đi qua vùng biển tranh chấp. CENTCOM tháng trước thông báo đã hỗ trợ các quốc gia vùng Vịnh xuất khẩu khoảng 1,5 tỷ thùng dầu kể từ mùa hè, đồng thời rà phá thủy lôi trên tuyến hàng hải huyết mạch.
Hormuz vẫn là “ngòi nổ” của kinh tế toàn cầu
Việc hệ thống định vị bị phá hủy đồng nghĩa với khả năng giám sát hàng hải quốc tế tại khu vực này suy giảm nghiêm trọng. Khi “mắt thần” vệ tinh tắt đi, mọi hành động quân sự tiếp theo đều tiềm ẩn rủi ro leo thang không kiểm soát – đặc biệt trong bối cảnh giá dầu thế giới chưa kịp hạ nhiệt sau chuỗi biến động kéo dài từ đầu năm.